Postępowanie w sprawie podziału majątku wspólnego małżonków

Stało się. Decyzja o rozwodzie jest już ostateczna. Sam wyrok rozwodowy to jednak jeszcze nie koniec spraw, z którymi będą musieli zmierzyć się rozwodzący małżonkowie.

Jeśli strony nie potrafią się porozumieć, pozostaje droga sądowa i złożenie wniosku o podział majątku wspólnego. To sądowemu podziałowi majątku poświęcę dziś uwagę we wpisie.

Jakie przepisy mają zastosowanie w postępowaniu o podział majątku wspólnego? Są to przepisy art. 31 i 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z  dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej

Przedmiotem postępowania o podział majątku wspólnego są wyłącznie przedmioty objęte wspólnością majątkową małżeńską, a więc nabyte przez małżonków po ślubie. W postępowaniu tym nie uwzględnia się więc tych składników, które zostały nabyte przez jednego z małżonków, przykładowo w wyniku darowizny czy w drodze dziedziczenia. Jeśli jednak czynione były nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, rozliczenie takich nakładów może nastąpić właśnie w postępowaniu o podział majątku. I tak, gdy mąż otrzymał w drodze darowizny uczynionej przez swoich rodziców nieruchomość, w której małżonkowie zamieszkali po ślubie i którą wyremontowali po tej dacie, żona może domagać się zwrotu nakładów dokonanych z majątku wspólnego na majątek osobisty swojego męża.

W pierwszej kolejności Sąd ustali więc w postępowaniu o podział majątku, jakie składniki majątkowe wchodziły w skład tego majątku. Sąd określi także ich wartość.

Uwaga! Pamiętaj, że w procesie o podział majątku należy dysponować dowodami, dzięki którym możliwe jest ustalenie, ile warte są składniki majątku wspólnego podlegające podziałowi. Załącz więc do wniosku wszelkie rachunki i faktury wskazujące, kiedy przedmioty majątkowe zostały nabyte oraz za jaką kwotę. Jeśli nie dysponujesz takimi dowodami, zastanów się, czy są świadkowie, którzy potwierdzą Twoje twierdzenia. W procesie o podział majątku co do zasady, w przypadku gdy skład i wartość majątku wspólnego budzą zastrzeżenia Twojej żony/małżonka, można wnioskować o to, by to rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość majątku.

W drugiej kolejności Sąd powinien ustalić, czy udziały w majątku wspólnym są równe, czy też nierówne. Jest to o tyle ważne, że jeśli Sąd uzna, że udziały Twoje i Twojego męża są równe, w praktyce oznacza to więc, że wartość majątku wspólnego powinna być podzielona po połowie. Niezwykle rzadko Sąd ustala nierówne udziały w majątku wspólnym małżonków. Dzieje się tak co do zasady, gdy są spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie jeden z małżonków przyczyniał się w większym stopniu do powstania majątku wspólnego oraz gdy zaistnieją „ważne powody” przemawiające za tym, by majątek wspólny podzielony został inaczej, niż po połowie. Szczegółowo kwestia ustalenia równych/nierównych udziałów zostanie omówiona w następnym wpisie.

Kiedy wystąpić o podział majątku wspólnego?

Sprawę o podział majątku można wnieść do Sądu nawet 10 lat po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie o rozwód. Przepisy nie zakreślają konkretnego terminu, w którym sprawa taka powinna trafić przed Sąd. Nie warto jednak czekać tak długo. Upływ czasu powoduje zazwyczaj trudności w ustaleniu, co wchodziło w skład majątku wspólnego oraz trudności dowodowe np. w kwestii rozliczania nakładów poczynionych z majątków osobistych małżonków na majątek wspólny.

Do jakiego Sądu złożyć wniosek?

W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli wspólność ustała przez śmierć jednego z małżonków – sąd spadku.

Ile kosztować mnie będzie sprawa o podział majątku?

Przepisy przewidują stałą opłatę niezależnie od wartości majątku. Opłata ta wynosi 1000 zł. Opłatę uiszcza wnioskodawca (a więc ten z małżonków, kto wnosi wniosek do sądu)

Na jaką chwilę określa się stan majątkowy?

Dokonując podziału majątku dorobkowego co do zasady bierze się pod uwagę stan majątku z chwili zniesienia wspólności, a jego wartość – z chwili orzekania.

Posted in Blog.