Czy dziecko może być świadkiem w sprawie o rozwód?

W tym wpisie poruszę dość delikatną kwestię, a mianowicie kwestię udziału dziecka rozwodzących się małżonków w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z prawem, przed Sądem nie mogą być świadkami małoletni, którzy nie ukończyli 13 lat oraz dzieci stron, które nie ukończyły lat 17.

Małoletnie dzieci mogą być świadkami w postępowaniach w sprawach małżeńskich po ukończeniu trzynastego roku życia, jednakże w stosunku do zstępnych stron takiego postępowania, a więc dzieci rozwodzących się małżonków, granica wieku została znacznie wyżej przesunięta, gdyż dzieci mogą być świadkami w sprawie swoich rodziców dopiero po ukończeniu siedemnastu lat.

Powyższe oznacza zatem, że na świadka w procesie rozwodowym można powołać również dziecko niespokrewnione ze stronami, np. sąsiada lub dzieci rodzeństwa małżonków i w takim przypadku dzieci te mogą zeznawać, gdy ukończyły trzynaście lat, jeśli natomiast na świadka ma być powołane dziecko małżonków, wówczas sąd dopuści i przeprowadzi dowód z zeznań takiego świadka, jeśli dziecko będzie mieć powyżej siedemnastu lat. Uzasadnieniem wskazanego uregulowania i dopuszczanie do występowania w charakterze świadków zstępnych stron mających powyżej siedemnastego roku życia jest ochrona małoletnich przed negatywnymi skutkami przesłuchań w sprawach małżeńskich.

Rodzic wnioskujący o przesłuchanie dziecka powinien mieć na uwadze, czy to zdarzenie nie obciąży nadmiernie psychiki takiego dziecka. Pomimo dojrzałego wieku, to może być z wysokim prawdopodobieństwem traumatyczne przeżycie. Po drugie, trzeba pamiętać, że tak jak każdemu innemu świadkowi, także dziecku, jako osobie spokrewnionej ze stronami postępowania w którym ma zeznawać, służy prawo odmowy składnia zeznań, bez żadnych konsekwencji. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wprost bowiem stanowią, że prawo do odmowy zeznań w charakterze świadka służy małżonkom stron, ich wstępnym, np. rodzicom, zstępnym, np. dzieciom, rodzeństwu oraz powinowatym w tej samej linii lub stopniu, jak również osobom pozostającym ze stronami w stosunku przysposobienia. Warto skonsultować więc wcześniej, czy dziecko będzie chciało w ogóle zeznawać, by nie narazić go na niepotrzebny stres związany z wizytą w Sądzie. Odmowa składnia zeznań jest bowiem możliwa tylko na rozprawie, jeśli więc dziecko dostanie wezwanie do sądu w celu przesłuchania go jako świadka, to nawet jeżeli ma zamiar odmówić składnia zeznań, w Sądzie w wyznaczonym terminie musi się stawić, gdyż za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd skazuje świadka na grzywnę, a w razie ponownego niestawiennictwa może także zarządzić jego przymusowe sprowadzenie.

Na zakończenie nadmienię jedynie, że od przesłuchania w charakterze świadka odróżnić natomiast należy wysłuchanie informacyjne dziecka. Sąd ma możliwość zastosowania tzw. wysłuchania informacyjnego dziecka, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala. Jak widać, ustawodawca zrezygnował zatem w tym przypadku z ustalenia jednoznacznej granicy wieku, po której osiągnięciu dziecko mogłoby zostać wysłuchane, gdyż wysłuchanie zależy od indywidualnych predyspozycji dziecka. Wysłuchanie powinno jednak dotyczyć wyłącznie spraw, które dotyczą dziecka, tj. kwestii władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem. Ponadto, wysłuchanie powinno odbywać się poza salą rozpraw, w specjalnie przygotowanym do tego celu pomieszczeniu, w obecności biegłego psychologa. Z tego specyficznego przesłuchania sporządzany jest protokół, z którym strony postępowania mogą się zapoznać. Sąd może zarządzić, że rodzice nie będą obecni przy samym wysłuchaniu dziecka, aby w żaden sposób nie wpływać na jego twierdzenia ani go nie krępować.

W praktyce sądowej wysłuchanie dziecka zdarza się jednak rzadko. Sądy posiłkują się chętniej w tej materii innymi dowodowymi jak np. wywiadem środowiskowym kuratora czy badaniem OZSS – Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (dawniej RODK). w sprawie powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej, ustalenia miejsca zamieszkania dziecka i kontaktów. Jeśli rodzice są zgodni co do kwestii dotyczących dziecka, bardzo często wystarczającym dowodem dla Sądu na okoliczność sytuacji wspólnego małoletniego dziecka stron jest po prostu dowód ze świadka (świadków).

Posted in Blog.